یکی از مشکلاتی که میتواند برای همه ما پیش آید، دردهای کف پا است که ممکن است گاهی بهصورت مزمن بروز پیدا کنند. اما برای درمان درد کف پا به چه دکتری مراجعه کنیم؟ علت ایجاد این درد میتواند از استفاده از کفشهای نامناسب تا بیماریهای مزمن متغیر باشد. در چنین شرایطی باید به پزشک مراجعه کنید، چرا که احتمال تشدید مشکلات و بروز التهاب و آرتریت، اختلالات روانی، تغییر در الگوی راه رفتن، آسیبهای دائم عصبی و نیاز به جراحی وجود دارد. لازم است بدانید که درمان این مشکل، بدون دانستن علت ایجاد آن امکانپذیر نیست؛ بنابراین شما در وهله اول باید بهترین متخصص را برای تشخیص علت پیدا کنید.
ما در این مقاله، تمام علل شایع درد کف پا را توضیح میدهیم و شما را در پیدا کردن بهترین متخصص راهنمایی میکنیم. تنها در این صورت است که میتوانید گامی بلند برای درمان این درد آزاردهنده بردارید.
شایع ترین علل درد کف پا چیست؟
در بیش از 90 درصد مواقع، بهترین متخصصی که میتوانیم برای دردهای کف پا به او مراجعه کنیم، پزشک ارتوپد است. درد کف پا ناشی از مشکلات دیسک کمر، میتواند به گزگز کردن، درد پاشنه، سوزش کف پا و گرفتگی عضلات پا همراه باشد. در مراحل ابتدایی درد، پزشک ارتوپد احتمالاً روشهای کمتهاجمی مانند فیزیوتراپی، اوزونتراپی، تزریق کورتون و مصرف داروهای مسکن را تجویز کند. همچنین گاهی ممکن است که تنها راه درمان درد کف پا، جراحی دیسک کمر باشد. در صورتی که اقدامات درمانی کمتهاجمی موجب به تسکین درد نشوند، یا درد کف پا در نهایت به مشکلات و اختلالات عملکرد مثانه و روده منجر شود و یا درد بهحدی پیشرفت کند که فرد قادر به راه رفتن و حرکت کردن نباشد، به جراحی نیاز خواهد بود. در ادامه شایعترین علل ایجاد درد در کف پا را توضیح میدهیم و شما را با اقدامات درمانی پزشکان ارتوپد آشنا میکنیم.
پیچ خوردن مکرر مچ پا
بسیاری از افراد بهدلیل وجود اختلال در حفظ تعادل یا بهدلیل شغل و حرفهشان، مدام در وضعیتی قرار میگیرند که مچ پا پیچ میخورد. پیچ خوردن مکرر پا میتواند بهتدریج منجر به آسیبدیدگی رباطها و بافتهای نرم اطراف مچ پا میشود. پیچ خوردن مکرر پا معمولاً باعث میشود که ثبات مفصل دچار اختلال شود و موقعیت طبیعی مفصل تغییر کند. با پیچ خوردن مکرر پا، فشار زیادی به ساختار پا و اعصاب کف پا وارد میشود. علاوه بر این، پیچ خوردن مکرر مچ پا، میتواند به آرتروز منجر شود که خود دلیلی بارز برای درد مزمن کف پا است. همچنین اگر به وضعیتی دچار هستید که مچ پاهایتان مدام پیچ میخورد، احتمال این وجود دارد که بهتدریج در الگوی راه رفتن خود تغییراتی ایجاد کنید که باعث وارد شدن فشار بیش از حد به کف پا میشود و دردهای مزمن را بههمراه دارد.
در صورتی که درمانهای غیرجراحی مانند ثابت نگه داشتن مچ با آتل و کچ، عصای زیر بغل و فیزیوتراپی کارساز نباشند، پزشک ارتوپد برای درمان کف پا ناشی از پیچ خوردن مکرر پا به جراحی ارتوپدی متوسل میشود.
صاف بودن کف پا
کف پای صاف، میتواند منجر به دردهای مزمن در کف پا شود و حتی سایر اندامهای بدن را نیز درگیر کند. در این وضعیت، قوس طبیعی در کف پا از بین میرود و همین امر کافی است که تغییرات گستردهای بر تراز بدن و نحوه حرکت ایجاد شود. در افرادی که به مشکل صاف بودن کف پا دچار هستند، وزن بدن بهطور نامتوازن توزیع میشود و این امر موجب میشود که فشار بیش از حدی به مفاصل زانو، لگن و کمر وارد شود. علاوه بر این، با صاف بودن کف پا، عضلات و رباطهای پا بیش از حد کشیده شوند و فرد در این وضعیت در کف پای خود احساس درد و التهاب میکند. با تغییر در نحوه راه رفتن و ایستادن، فشار بیشتری به لگن و مفاصل وارد میشود که در نهایت به تشدید درد در پا، خصوصاً در کف پا منجر میشود.
همچنین لازم است توضیح دهیم که تاندون آشیل، عضلات ساق پا را به پاشنه وصل میکند. سفتی تاندون آشیل: تاندون آشیل بسیار محکم است و عضلات ساق پا را به پاشنه وصل میکند. در صورت سفت شدن این تاندون، هنگام راه رفتن و دویدن احساس درد خواهید داشت. در این وضعیت، هنگام راه رفتن پاشنه زودتر از زمان معمول از زمین جدا میشود. همچنین نوعی رایج از صافی کف پا که معمولاً در کودکان دیده میشود، صافی انعطافپذیر کف پا است. در این وضعیت هنگام راه رفتن، وقتی پاها از زمین برداشته میشوند، قوس کف پا ظاهر میشود و هنگام قدم برداشتن محو میشود. معمولاً این مشکل در کودکان با درد همراه نیست؛ اما اگر در بزرگسالان و جوانان با درد همراه باشد، نیازمند مراجعه به پزشک ارتوپد است.
خارپاشنه
خارپاشنه به زائدهای استخوانی در زیر استخوان پاشنه پا گفته میشود. در این وضعیت، فرد در معرض دردهای مزمن کف پا قرار دارد. این مشکل معمولاً از تجمع رسوبات کلسیم در پاشنه پا ناشی میشود و التهاب فاشیای پلانتار را بههمراه دارد. اما خارپاشنه چگونه ایجاد میشود؟ اگر رباطها و عضلات پا بهصورت مداوم در معرض کشیدگی قرار داشته باشد، به فاشیای پلانتار فشارهای زیادی وارد میشود که منجر به آسیبدیدگی پاشنه پا میشود. معمولاً ورزشکاران، افرادی که اضافه وزن دارند و افرادی که از کفشهای نامناسب استفاده میکنند، بیشتر در معرض دچار شدن به خار پاشنه قرار دارند. افرادی که به خارپاشنه دچار هستند، ممکن است احساس سوزش یا تیرکشیدن پاشنه پا و التهاب و تورم را نیز تجربه کنند.
اما چگونه خارپاشنه به درد مزمن کف پا منجر میشود؟ دردی که بهدلیل خارپاشنه احساس میشود، بهدلیل وجود زائده استخوانی نیست. دلیل اصلی آن آسیبدیدگی بافتهای نرم اطراف پاشنه پا است. مخصوصاً زمانی که از خواب بیدار میشود یا پس از مدت طولانی میایستد و به پا فشار وارد میکنید، این درد را بیشتر احساس خواهید کرد. این درد ممکن است بهمرور زمان کاهش پیدا کند؛ اما در صورت عدم پیگیری میتواند به یک مشکل مزمن و دائمی تبدیل شود.
زگیل و میخچه
برای درمان درد کف پا به چه دکتری مراجعه کنیم؟ اگر این درد ناشی از زگیل یا میخچه باشد، همچنان بهترین متخصص برای درمان درد کف پا، پزشکان ارتوپد است. زگیل و میخچه هر دو جزو مشکلات رایج پا هستند و میتوانند منجر به دردهای مزمن در کف پا شوند. در ادامه تاثیر هر دو را در ایجاد درد بررسی میکنیم:
- زگیل: زگیل پا بهدلیل عفونت پاپیلومای انسانی ایجاد میشود و خود را بهشکل برآمدگی زبر و سخت روی کف پا نشان میدهد. این زگیلها، نقاط سیاه و کوچکی دارند که در نواحی تحت فشار ایجاد میشوند. زمانی که به این زگیلها فشار وارد شود، فرد در ناحیه کف پا دردهای گاه تحملناپذیری را تجربه میکند که او را برای راه رفتن ناتوان میکند.
- میخچه: میخچهها بر اثر فشار و اصطکاک مکرر روی پوست نواحی تحت فشار مانند پاشنه پا و بین انگشتان پا ایجاد میشوند. این مشکل بهشکل رویه ضخیم و سخت پوست نمایان میشود و اغلب با درد و سوزش همراه است.
سندرم تونل تارسال
سندرم تونل تارسال اختلالی است که میتواند با درد زیادی همراه باشد و خطرات دیگری منجر شود. در این وضعیت، عصب تیبیال خلفی فشرده یا تحریک میشوند. این عصب زیر مچ پا قرار دارد و مسئول حس و حرکت در قسمت داخلی پا و انگشتان پا است. با تحت فشار قرار گرفتن این عصب، در کف پا، علائمی همچون درد، سوزن سوزن شدن و بیحسی بروز پیدا میکند. علاوه بر این، باید اشاره کرد که التهاب ناشی از آرتریت یا آسیبهای دیگر نیز میتوانند به این فشردگی دامن بزند و درد را افزایش دهد. همچنین وجود وریدهای واریسی نیز تواند به ناحیه تحت فشار، بیشتر فشار وارد کند و باعث شود که فرد درد بیشتری را در کف پا احساس کند. علاوه بر درد و احساس سوزن سوزن شدن، ممکن است علائم این سندرم با احساس گرما و سردی و تورم همراه باشد و این وضعیت را تحملناپذیرتر سازد.
مورتون نوروما یا توده عصبی
مورتون نوروما یک وضعیت دردناک است که بهدلیل ضخیم شدن بافت اطراف اعصاب پا، بهویژه در بین انگشتان سوم و چهارم، ایجاد میشود و به دردهای مزمن و سوزش در کف پا منجر میشود. مبتلایان به مورتون نوروما، اغلب بهدلیل استفاده از کفشهای تنگ، پاشنهدار و انجام دادن فعالیتهایی همچون رقص باله و دویدن مداوم به این مشکل دچار شدهاند. همراه با درد شدید که بهصورت احساس سوزن سوزن شدن و احساس وجود سنگریزه در کفش نمایان میشود، این افراد ممکن است بیحسی و گزگز و حساس شدن ناحیه آسیبدیده به لمس را تجربه کنند. مورتون نوروما اغلب بهدلیل تحریک و فشار عصب دیجیتال پلانتار در بین استخوانهای متاتارس سوم و چهارم قرار دارد.
نوروپاتی یا آسیب عصبی ناشی از دیابت و سایر بیماریهای زمینهای
یکی از عوارض شایع دیابت، ابتلا به نوروپاتی دیابتی است. این مشکل میتواند مستقیماً بر اعصاب پا تاثیر بگذارد و درد مزمن در کف پا را بهدنبال داشته باشد. نوروپاتی دیابتی اغلب با بیحسی، سوزن سوزن شدن و درد شدید همراه باشد. این آسیبها معمولاً در مراحل اول بیماری در ناحیه پا باقی میمانند؛ اما پس از مدتی میتواندن به سایر اندامهای بدن سرایت پیدا کند. قند خون بالا میتواند به اعصاب آسیب برساند و در روند انتقال سیگنالهای حسی اختلال ایجاد میکند. در نتیجه این اختلال، فرد ممکن است در کف پای خود، احساس سوزش یا بیحسی را تجربه کند. این درد معمولاً خود را بهطور مزمن نشان میهد و بهصورت متداوم و متناوب احساس میشود.
برای درمان علائم نوروپاتی دیابتی، اولین اقدام مراجعه به پزشک ارتوپد است. متخصصان ارتوپد میتوانند با اطمینان علت ایجاد تمام علائم را تشخیص دهند و برای مدیریت دیابت شما را راهنمایی کنند یا به سایر متخصصان ارجاع دهند. از سایر بیماریهای خودایمنی مانند دیابت، میتوان به کمکاری تیروئید، لوپوس و … اشاره کرد. همچنین مصرف الکل، عفونتهای ویروسی، هپاتیت، سیروز کبدی، سموم محیطی و … نیز میتوانند به نوروپاتی محیطی منجر شوند. برای درمان این مشکل، اغلب از مسکنهای ضدالتهاب، ضدتشنج و داروهای ضدافسردگی استفاده میشود و در موارد شدیدتر به فیزیوتراپی و گاه به جراحی نیاز است.
سیاهشدگی استخوان پا
سیاهشدگی استخوان پا، خصوصاً سر استخوان ران، منجر به اختلال در خونرسانی در پا میشود و میتواند درد مزمن در کف پا را بههمراه داشته باشد. این وضعیت، تحت عنوان نکروز نیز شناخته میشود و نشاندهنده این است که جریان خون در بافتهای استخوانی کاهش پیدا کرده یا بهکل قطع شده است. در نتیجه کاهش گردش خون، سلولهای استخوانی میمیرند و ساختار استخوان در معرض آسیب قرار میگیرد. علاوه بر اختلال در خونرسانی، عواملی که در سیاهشدن سر استخوان ران نقش دارند، میتوان به مصرف الکل، مواد مخدر، عفونت و بیماری کمخونی داسیشکل اشاره کرد.
درد ناشی از سیاهشدگی استخوان پا، معمولاً از ناحیه کشاله ران شروع میشود و ممکن است به نواحی دیگر مانند زانو و کف پا نیز سرایت کند. بسیاری از افراد خیال میکنند که این درد ممکن است در مرور زمان تسکین بیابد، اما با پیشرفت بیماری، درد فعالیتهای روزمره را مختل میکند و حتی هنگام استراحت و خواب نیز تداوم مییابد. با تشدید درد، محدودیتهای حرکتی ایجاد میشود و ممکن است فرد دیگر قادر به راه رفتن عادی نباشد و مجبور باشد در الگوی حرکتی خود تغییر ایجاد کند.
بیماری فرایبرگ و کوهلر
فرایبرگ بهعنوان نکروز آواسکولار نیز شناخته میشود و در وضعیتی است که استخوانهای کف پا سیاه میشوند. زمانی که استخوانهای متاتارسال خون کافی دریافت نمیکنند، فرد ممکن است در نهایت در کف پای خود درد مزمن را تجربه کند. این بیماری بیشتر در زنان جوان و ورزشکاران شایع است و اغلب ناشی از فشار مکرر و ضربه به کف ما میباشد. همراه با درد، مبتلایان ممکن است در ناحیه پا، التهاب و تغییر رنگ پوست را تجربه میکنند.
بیماری کوهلر نیز نوعی استئونکروز است و معمولاً در کودکان 4 تا 7 ساله شایعتر است. زمانی که استخوان ناویکولار پا خون کافی دریافت نمیکند، معمولاً فرد در کف پا دردهای خفیف تا شدیدی را احساس میکند که ممکن است موجب شود راه رفتن با مشکل همراه باشد. با افزایش وزن، استخوان ناویکولار تحت فشار بیشتری قرار میگیرد و خونرسانی ضعیفتر میشود و میتوند ابتلا به نکروز را در پی داشته باشد. ناحیه آسیبدیده ملتهب میشود و متورم شدن ناحیه نیز منجر به افزایش درد میشود.
هالوکس والگوس یا انحراف شست پا
انحراف شست پا یکی دیگر از ناهنجاریهای رایج در پا است. در این وضعیت، مفصل شست پا بهسمت بیرون منحرف میشود. این انحراف نیز باعث میشود که یک برجستگی استخوانی در کنار پا ایجاد شود و در انواع نواحی پا درد احساس شود. عوامل ژنتیکی و پوشیدن کفشهای تنگ میتواند منجر به این مشکل شود. این انحراف باعث میشود که در ناحیه مفصل درد و التهاب ایجاد شود و در نهایت به سمت کف پا نیز سرایت کند. همچنین ممکن است که به تورم و قرمزی در اطراف مفصل منجر شود که در نهایت کاهش انعطافپذیری شست پا را در پی دارد. بهترین پزشکانی که از پس درمان قطعی هالوکس والگوس برمیآید، متخصصان ارتوپد هستند. فیزیوتراپی و استفاده از کفشهای طبی از روشهای رفع و درمان این مشکل هستند و در موارد شدیدتر احتمال نیز به جراحی نیز وجود دارد.
نقرس
نقرس یک آرتریت التهابی است و افراد بهدلیل افزایش سطح اوریکاسید در خون به آن دچار میشوند. معمولاً این بیماری در مفاصل کوچک ایجاد میشود و میتواند باعث درد شدید و ناگهانی، تورم و حساسیت در ناحیه آسیبدیده شود. با تجمع اسید اوریک در خون، بلورهای نوکتیز اورات در مفاصل ایجاد میشوند. این بلورها باعث میشوند که فرد در مفاصل کوچک، مانند مفصل شست پا، التهاب و درد را تجربه کند. با تجمع این بلورها، بدن واکنش التهابی نشان میدهد و فرد تورم، قرمزی و گرمی را در ناحیه آسیبدیده تجربه میکند. با تشدید شدن علائم نقرس، ممکن است عوارض مزمن دیگری مانند تغییر شکل مفاصل و کاهش دامنه حرکتی ایجاد شود و کیفیت زندگی فرد را بهطور جدی کاهش دهد.
روماتیسم و سایر بیماری های روماتیسمی
روماتیسم و مشکلاتی که مبتلایان به روماتیسم به آنها دچار هستند، بهدلایل مختلفی میتوانند باعث درد مزمن در کف پا شوند. این درد معمولاً ناشی از آسیبدیدگی و التهابهایی است که در مفاصل و بافتهای نرم پا ایجاد شدهاند و سیستم ایمنی بدن را تحت تاثیر قرار میدهند. برای مثال، آرتریت روماتوئید یکی از بیماریهای خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به غشایی که مفاصل بدن را میپوشاند حمله میکند. این حمله نیز به التهاب، ورم و درد مفاصل منتهی میشود.
گفته میشود که بیش از 90 درصد مبتلایان به آرتریت روماتوئید، به درد و سفتی پا دچار میشوند و مشکلاتی مانند متاتارسالژی و نازک شدن پد چربی زیر پا را تجربه میکنند که منجر به افزایش درد میشود. آرتریت پسوریاتیک، به بیماری پوستی پسوریازیس مرتبط است و ممکن است به ملتهب شدن مفاصل، تاندونها و رباطها منجر شود. همچنین این التهاب احتمال دارد در کف ایجاد شود که به آن پلانتار فاسئیت گفته میشود و تغییر شکل انگشتان پا را در پی دارد.
برای درمان درد کف پا به چه دکتری مراجعه کنیم؟ اگر این مشکل ناشی از مشکلات روماتیسمی باشد، همچنان متخصصان ارتوپد بهترین پزشک برای مراجعه کردن است؟ بله. پزشکان ارتوپد میتوانند بهطور تخصصی و قطعی راهکاری برای درمان این مشکل ارائه دهند. درمان آرتریت روماتوئید شامل داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، داروهای کورتیکواستروئید و فیزیوتراپی و جراحی است و پزشک ارتوپد گاه در موارد شدید روماتیسم مفصلی لازم میشود که جراحی استئوتومی و جراحی تعویض مفصل صورت بگیرد.
عواقب عدم مراجعه به پزشک صحیح برای درمان درد کف پا
تشخیص دقیق و بهموقع علت درد کف پا، توسط متخصص مرتبط، یعنی پزشکان ارتوپد، میتواند از پیشرفت مشکلات و تبدیل آنها به خطرات جدی جلوگیری کند. بنابراین، در صورتی که درد مزمن در کف پا را تجربه میکنید و نمیتوانید با درمانهای خانگی مانند کمپرس سرد و گرم آن را تسکین دهید، نباید درد را نادیده بگیرید و حتماً به یک پزشک ارتوپد مراجعه کنید. در مراحل اولیه بیماریهایی که باعث درد مزمن کف پا شدهاند، میتوان با روشهای غیرتهاجمی و اقدامات ساده پزشکی با آنها مقابله کرد. در مراحل اولیه مشکلات با کمترین عوارض و هزینه درمان میشوند؛ اما با پیشرفت بیماری، عوارض ماندگار مانند آسیبهای عصبی بروز پیدا میکنند که ناشی از درمانهای گران مانند جراحیهای پرخطر هستند.
روشهای تشخیص علت درد کف پا با مراجعه به پزشکان ارتوپد
متخصصان ارتوپد، ابزارها و تکنیکهای مختلفی را برای تشخیص علت درد مزمن کف پا در اختیار دارند. فرایند تشخیص شامل ارزیابی تاریخچه پزشکی بیمار، معاینه فیزیکی و در صورت نیاز آزمایشات تصویربرداری میشود. در ابتدا، پزشک درباره شدت و محل درد، زمان بروز درد و علائم همراه سوالاتی میپرسند. گاهی احتمال دارد که پزشک به وجود علائم بیماری نوروپاتی محیطی یا دیگر بیماریهای مرتبط به اعصاب مشکوک باشد، بیمار را برای تست نوار عصب و عضله آماده میکند.
همچنین اقدامات رادیولوژی در تشخیص علت درد کف پا نقش بهسزایی دارد. علاوه بر اینها، رادیوگرافی ساده و سیتیاسکن میتواند تغییرات استخوانی بهدلیل شکستگی، عفونت و آرتروز را تشخیص دهد و پزشک را در ارائه بهترین درمان کمک کند. سونوگرافی نیز میتواند بهترین روش برای تشخیص نوروم مورتون، سندرم تونل تارسال، خارپاشنه، آسیبدیدگی رباطها و تاندونها و غضروفها را ردیابی کند. MRI نیز بهترین روش برای تشخیص خارپاشنه، نوروم مورتون، سندرم تونل تارسال و تغییرات بافت نرم و استخوان است و میتواند بیمار را برای درمان قطعی آرتروز، شکستگیها و عفونت آماده کند.
اسکن کف پا نیز روش تشخیصی دیگری است که با بررسی آناتومی و تشخیص انواع بیماریهای پا، پزشک را در جریان اطلاعات دقیقی در مورد نحوه رفتن شما و زوایا و میزان قوس کف پا قرار میدهد. آزمایشات روماتیسمی نیز شامل فاکتورهایی برای بررسی اسید اوریک، کلسیم، سطح ویتامین D و B12، منیزیم، تستهای تیروئیدی و قند خون است.
سخن پایانی
برای درمان درد کف پا به چه دکتری مراجعه کنیم؟ متخصصان ارتوپد بهترین و مرتبطترین پزشکان برای درمان درد مزمن کف پا هستند. به چه دلیل؟ درمان درد کف پا، میتوان روند حساس و پیچیدهای داشته باشد و مهمترین بخش آن علت ایجاد درد است؛ چرا که درمان تنها در صورت تشخیص دقیق و درست علت درد امکانپذیر است. درد کف پا میتواند ناشی از نکروز، آرتروز، نوروپاتی، خارپاشنه، صافی کف پا و … باشد و به همین دلیل انتخاب بهترین روش درمانی، باید جهت رفع مشکلات و بیماریهایی باشد که درد مزمن کف پا یکی از علائم آنها است. پزشکان ارتوپد، با روشهای مختلف شامل فیزیوتراپی، تجویز داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، مسکنها، ارائه یک برنامه تغذیهای مقوی و در موارد شدیدتر جراحی میتوانند شما را در روند درمان تا بهبودی کامل همراهی کنند.
در کلینیک دکتر میر است که شما میتوانید برای درمان درد کف پا بهطور قطعی و بیبرگشت اقدام کنید. در این کلینیک ما با پیشرفتهترین تجهیزات پزشکی و باتجربهترین پزشکان، در تمام روند درمان شما تا دستیابی به بهبودی کامل در کنار شما هستیم.